CỨU NGƯỜI NGƯNG TIM

CỨU NGƯỜI NGƯNG TIM

Có muôn vàn rủi ro trong đời sống để khiến một người rơi vào tình trạng ngưng tim : tai nạn giao thông, điện giật, đuối nước, hoả hoạn… hay sự cố bất ngờ của bệnh lý tim mạch trong lúc làm việc căng thẳng, tập thể dục quá sức, du lịch đường dài… Thông thường nạn nhân có thể chết nhanh chóng trong vài phút, nhưng nếu được sơ cứu kịp thời ngay tại hiện trường thì khả năng thoát khỏi bàn tay thần chết sẽ rất cao.

Ngưng tim (cardiac arrest) là tình trạng rối loạn co bóp của tim hoặc các nhát bóp không hiệu quả làm giảm lượng máu đưa vào tuần hoàn để nuôi cơ thể. Điều này làm giảm lượng oxy cung cấp cho các tế bào, đặc biệt là tế bào não là tế bào nhạy cảm với oxy, sẽ tổn thương nặng nếu thiếu oxy trong năm phút. Nạn nhân ngưng tim nếu được điều trị kịp thời có thể được cứu sống và hồi phục não.

Hồi sức tim phổi (Cardiopulmonary resuscitation – CPR) là phương pháp điều trị cấp cứu ngưng tim bằng kỹ thuật tuần hoàn nhân tạo, hô hấp nhân tạo và phục hồi tuần hoàn có hiệu quả. Việc trang bị kiến thức hồi sức tim phổi cơ bản giúp sơ cứu những trường hợp ngưng tim khi chưa có sự điều trị của đội ngũ y tế và có thể giúp nạn nhân qua cơn nguy hiểm.

Phương pháp thực hành

Theo hướng dẫn mới nhất (năm 2010) áp dụng cho người lớn của hội Tim mạch Mỹ (American Heart Association – AHA), nếu gặp một người đột nhiên ngã gục xuống, cần tiếp cận và xử trí các bước hồi sức tim phổi cơ bản như sau :

- Kiểm tra xem nạn nhân có tỉnh không bằng cách lay vai và gọi to (hình 1). Nếu không tỉnh, nhanh chóng kêu gọi mọi người giúp đỡ, tự mình hoặc nhờ người khác gọi cấp cứu (hình 2).

- Kiểm tra xem nạn nhân có thở không bằng cách quan sát sự di chuyển của lồng ngực trong vòng 5 – 10 giây (hình 3).

- Nếu nạn nhân không thở, kiểm tra động mạch cổ trong vòng 5 – 10 giây.

Nếu không có mạch trong vòng mười giây, lập tức tiến hành CPR, bắt đầu với việc nhấn tim (hình 4).

Sau 30 lần nhấn tim, chuyển qua thông đường thở và hà hơi thổi ngạt. Mở thông đường thở bằng cách dùng một tay đẩy nhẹ trán nạn nhân xuống, tay kia nâng cằm lên, sau đó tay đẩy trán sẽ dùng ngón trỏ và ngón cái để bịt mũi bệnh nhân và thực hiện động tác hà hơi thổi ngạt hai lần liên tiếp (hình 5). Luân phiên giữa nhấn tim và hà hơi thổi ngạt (hình 5, hình 6) theo công thức 30:2 (30 lần nhấn tim/2 lần hà hơi thổi ngạt).

Nếu có mạch (nạn nhân không thở), cần thông đường thở và hà hơi thổi ngạt mỗi 5 – 6 giây (10 – 12 lần hà hơi thổi ngạt trong một phút). Kiểm tra lại mạch mỗi hai phút.

Quan trọng nhất là nhấn tim mạnh và nhanh

Ba bước cơ bản của CPR theo khuyến cáo của hội Tim mạch Mỹ (AHA) đã có thay đổi so với trước, từ ABC (Airway: thông đường thở – Breathing: hà hơi thổi ngạt – Chest compression: nhấn tim) chuyển thành CAB (nhấn tim – thông đường thở – hà hơi thổi ngạt). Theo AHA, nhấn tim là bước đầu tiên và quan trọng nhất. Thậm chí, chỉ cần nhấn tim cũng đã giúp tăng khả năng sống sót cho nạn nhân. Vị trí nhấn tim là giữa lồng ngực, tại nửa dưới của xương ức. Nhấn tim với lực của hai bàn tay, khuỷu tay thẳng, nhấn xuống sâu ít nhất 5cm (hình 7). Cần nhấn tim mạnh và nhanh, ít nhất 100 lần/phút. Sau mỗi lần nhấn tim, cần để lồng ngực phồng lên trở lại rồi mới nhấn tiếp.Thời gian ngừng nhấn tim (để đổi người nhấn tim hay thực hiện hà hơi thổi ngạt) không được quá mười giây.

Nếu chưa từng được huấn luyện về CPR hoặc không nắm rõ về kỹ thuật hà hơi thổi ngạt, chỉ cần thực hiện việc nhấn tim. Nếu có từ hai người trở lên, có thể chia ra một người hà hơi thổi ngạt và một nhấn tim, vẫn theo công thức 30:2. Nếu có thể, luân phiên thay đổi người nhấn tim vì việc nhấn tim sẽ khiến người thực hiện nhanh chóng mệt và đuối sức.

Bạn nên biết là các thao tác này có thể cứu sống được nạn nhân nên cần cố gắng duy trì CPR cho đến khi có đội ngũ y tế đến hỗ trợ hoặc nạn nhân tỉnh lại.

Lan caysu post (theo ThS. BS Ngô Bảo Khoa)

Vĩnh Bảo sưu tầm 29/4/2013

MÓN NGON TỪ HÀU BIỂN

MÓN NGON TỪ HÀU BIỂN

Trong các loại hải sản, hàu rất bổ, cung cấp ít năng lượng nhưng lại giàu chất chống oxy hóa.

Món ngon từ hàu rất nhiều, dễ chế biến nhưng nhiều bà nội trợ rất ngại làm, vì việc tách vỏ hàu mất thời gian và tay dễ bị trầy xước. Tuy nhiên, nếu biết cách tách vỏ hàu nhanh gọn, bạn sẽ thấy làm món ăn này thật dễ dàng. Khi mua, nhớ lựa hàu còn sống, ngâm nước khoảng 30 phút rồi rửa nhiều lần dưới vòi nước cho sạch hết đất cát. Dùng dao có đầu nhọn nhẹ nhàng đẩy một đường giữa hai mép hàu cho miệng hàu hé ra, sau đó cho lưỡi dao vào sâu hơn, xoay nhẹ lưỡi dao là tách vỏ dễ dàng.

1/- Hàu hấp hành : Hàu hấp hành hấp dẫn nhờ vị hăng nhẹ của hành cộng với màu xanh tươi mát mắt. Hàu tách vỏ, lấy thịt ra cho vào tô, trộn với hành lá băm nhuyễn và ít dầu ăn cho thơm, sau đó cho từng con hàu vào vỏ trở lại, đặt vào xửng hấp, hàu vừa chín rắc hành lá chẻ lên mặt rồi tắt bếp nhưng vẫn đậy nắp. Phi thơm ít đầu hành băm nhuyễn, sau đó cho nước, dầu hàu, nước tương, dầu mè vào rồi nêm nếm vừa ăn, cho thêm một ít bột bắp đã khuấy tan để nước xốt sánh lại. Rưới nước xốt hành lên hàu, dùng nóng.

2/- Hàu sốt Tứ xuyên : Hàu tách lấy thịt để ráo, nước hàu giữ lại, ướp hàu với ít tỏi băm và bột nêm. Gừng cắt sợi, ớt và tỏi băm nhuyễn. Phi thơm tỏi và một nửa lượng gừng cắt sợi, sau đó cho ớt băm và nước hàu vào, thêm ít nước dùng xương. Nước sôi, nêm giấm, đường, bột nêm, dầu hàu, dầu mè, nước tương cho vị chua ngọt và ít bột bắp khuấy tan cho nước sánh lại. Thả hàu vào nước sốt cho vừa chín, thêm gừng cắt sợi vào trộn đều, bày ra đĩa dùng nóng.

3/- Hàu vọng nguyệt : Trộn ít muối, tiêu, và nước cốt chanh. Bày hàu lên khay nướng, rưới hỗn hợp gia vị lên hàu. Nhớ đập thêm một trứng cút để bên cạnh hàu rồi mới nướng. Trộn đều xốt mayonnaise, tỏi băm, ớt băm, thì là cắt nhuyễn, mù tạt xanh để làm nước xốt. Hàu gần chín rắc thêm ít phô mai bột lên, vừa chín thì dọn ra dùng ngay.

4/- Hàu chiên : Hàu tách lấy thịt để ráo, ướp với tỏi băm, bột nêm, ít đường và tiêu, để chừng 15 phút. Chuẩn bị sẵn chén trứng gà đánh tan, chén bột mì và chén bột chiên xù. Nhúng hàu vào trứng xong nhúng qua bột mì để tạo thành lớp áo mỏng bao quanh, rồi nhúng lại trứng gà một lần nữa mới lăn qua bột chiên xù, bỏ hàu vào chảo dầu sôi để chiên. Hàu chiên vàng vớt ra để ráo dầu, dọn lên dùng nóng chấm với xốt mayonnaise pha tương ớt hoặc mù tạt. Dùng với xà lách trộn dầu giấm.

Yên Huỳnh post

Đọc thêm:

Hàu

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia

Một con hàu

Hàu hay hào hay hầu là loài động vật nhuyễn thể thuộc nhóm thân mềm hai mảnh vỏ trong họ hàng nghêu, sò nhỏ sống ở bờ biển, ở các ghềnh đá ven bờ biển hay các cửa sông, sống bám vào một giá thể như bám vào đá thành tảng, các rạn đá, móng cầu ^[1] ăn sinh vật phù du và các sinh vật trong bùn, cát, nước biển.... Hàu cũng được coi là một loại hải sản sống dưới nước^[2] Thịt hàu ngon và ngọt, rất giàu chất dinh dưỡng, có chứaprotein, glucid, chất béo, kẽm, magiê, canxi,…

[sửa]
Kích thướcĐặc điểm

[sửa]

Hàu có kích thước tương đối lớn so với các loài nghêu và sò nhỏ, đặc biệt là mảnh võ của hàu lớn hơn nhiều so với cơ thể của chúng. Cá biệt có trường hợp đã phát hiện con hàu có chiều ngang 18 cm và nặng gần 1,4 kg tại cảng Plymouth, Anh. Theo Douglas Herdson thì một con cái có kích cỡ tương đương có khả năng đẻ hơn ba triệu trứng.^[3]

Người ta từng phát hiện con hàu nặng 12,5 kg tại Devon vào năm 1929. Trước đó, một con nặng 0,8 kg được tìm thấy tại Scotlandvào năm 1997. Theo Sách kỷ lục Guinness, con hàu lớn nhất thế giới hiện có khối lượng 3,6 kg và có kích thước 30,5 x 14 cm. Nó sống ở vịnh Chesapeake, bang Virginia, Mỹ và được phát hiện năm 1999.^[3]

• 
 
• 
 
• 
 
• 
 
• 

[sửa]Sinh sản

Về sinh sản, là loài động vật nhuyễn thể thuần đực^[4], tuy vậy các loài hàu giống Crassostrea có thể chuyển giới tính giữa các mùa sinh sản. Tỷ lệ đực/cái của hàu cửa sông (Crassostrea rivularis) như sau: Từ tháng 7 đến tháng 11, tỷ lệ đực/cái là 21-61%/ 40-68%. Đây là thời điểm mà tỷ lệ hàu có sản phẩm chín muồi cao nhất. Từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau, tỷ lệ đực/cái là 38-90%: 0-16%. Mùa sinh sản của hàu vào khoảng từ tháng 4 đến tháng 10 hàng năm.

[sửa]Thành phần thịt

Thịt hàu sống là một thực phẩm rất giàu chất bổ và kích thích tố, đặc biệt là chứa nhiều kẽm. Hàu biển là loại đồng vật giàu kẽm nhất, mỗi 100g hàu tươi có chứa đến 25 mg kẽm, trong khi đó lượng kẽm trong 100 g thịt chỉ là 5,2 mg và 0,8 mg trong 100g cá tươi.^[4] Theo nghiên cứu của các nhà khoa học hiện đại, con hàu có giá trị dinh dưỡng rất cao, mỗi 100g thịt hàu gồm có:^[4]

• 10,9g protein
• 1,5g chất béo
• 375 mg kali
• 270 mg natri
• 35 mg can-xi
• 10 mg magiê
• 5,5 mg sắt
• 47,8 mg kẽm
• 11,5 mg đồng
• 100 mg phốt-pho
• Vitamin A, B1, B2, Acid taurine và các vi nguyên tố khác
• Lượng Iod cao gấp 200 lần so với sữa bò và lòng đỏ trứng.
• Trong thịt hàu còn có các Acid amin và nhiều chất hoạt tính đặc biệt chỉ có trong sinh vật của biển cả.

[sửa]Thực phẩm

Chargrilled oysters

Raw oysters presented on a plate.

Thịt hàu sống là một món ăn khoái khẩu và là một thực phẩm rất giàu chất bổ và kích thích tố, đặc biệt là chứa nhiều kẽm - đây là khoáng tố quan trọng rất cần thiết cho quá trình sản xuất tinh trùng, giúp tăng cường hệ miễn dịch. Mỗi con hàu cỡ trung bình có thể chứa 13mg kẽm.

Theo y học cổ truyền, thịt hàu có vị ngọt hơi mặn, tính mát, không độc, tác dụng tráng dương, bổ tinh, tư âm dưỡng huyết, ăn vào trị được chứng mất ngủ do nhiệt, người nóng khô khát, hoa mắt, chóng mặt, phụ nữ rối loạn tiền mãn kinh, phụ nữ sau sinh thiếu sữa, thiếu máu ăn hàu rất tốt, nam giới có chứng di mộng tinh, hoạt tinh, yếu sinh lý, liệt dương, hiếm muộn.^[2]

Hàu được chế biến thành một số món ăn ngon như: Hàu chấm mù tạt, Hàu nướng trui:Hàu nướng mỡ hành: Hàu nướng bơ: Hàu nấu cháo: gỏi hàu... Riêng tại nước Mỹ loại hải sản này được yêu thích đến nỗi hằng năm rất nhiều thị trấn miền Đông thường tổ chức những ngày hội mà họ gọi là Oyster festival, tiêu thụ hàng trăm ngàn con hàu chỉ trong vài ngày.

Ăn thịt hàu sống rất dễ nhiễm vi khuẩn hoặc ký sinh trùng gây bệnh. Khi ăn món hàu sống, cần chú ý các điều sau đây dù tác dụng của hàu đã được chứng minh và được xem là món ăn quý:

• Không dùng cho người tì vị yếu, khó tiêu hay bị tiêu chảy; người bị đau dạ dày, viêm ruột.
• Thành phần của mù tạt là tinh dầu ép từ hạt của cây cải bẹ, có vị cay nồng, tính ôn, kích ứng niêm mạc mắt gây chảy nước mắt, gây nóng rát trong vòm họng và kích thích niêm mạc đường mũi. Do đó, đừng nên dùng nhiều mù tạt trong khi ăn hàu.
• Thịt hàu tốt cho sức khỏe nhưng nếu ăn thịt hàu sống thì sẽ rất dễ nhiễm phải các vi khuẩn hoặc ký sinh trùng gây bệnh. Đây cũng chính là một trong những nguyên nhân gây ra nhiều trường hợp ngộ độc thực phẩm do ăn hải sản tươi sống. Do đó, tốt nhất nên nấu chín để bảo đảm an toàn cho sức khỏe.

[sửa]Chú thích

1. ^ http://www.thanhnien.com.vn/Pages/20110514/Doi-hau.aspx
2. ^ ^a b http://tuoitre.vn/chinh-tri-xa-hoi/song-khoe/387681/an-hau-loi-va-hai.html
3. ^ ^a b http://vnexpress.net/gl/khoa-hoc/2009/05/3ba0efea/
4. ^ ^a b c http://dantri.com.vn/c7/s162-405514/con-haumon-qua-quy-tu-thien-nhien.htm

5. Con hàu chữa tăng huyết áp

   Apr. 23 
   Theo Đông y, vỏ hàu vị mặn, chát, tình hơi lạnh, không độc vào kinh can và thận, có tác dụng thanh nhiệt, hóa đờm, cố sáp, làm dịu, giảm đau. Thịt hàu vị ngọt, tính ấm, không độc, có tác dụng hạ áp,lợi tiểu, trừ nóng khát, hư tổn.

   
   

   

   Con hàu (hàu sông) còn có tên gọi là hà, hào, có nhiều ở bờ biển nước ta nhất là các tỉnh miền duyên hải như Quảng Ninh, Hải Phòng, Thanh Hóa, Thái Bình. Thịt hàu sông ngon và ngọt, thường được dùng dưới dạng thức ăn – vị thuốc, là đặc sản được rất được ưa chuộng.

   Hàu sông được dùng làm thuốc trong các trường hợp:

   1. Chữa mồ hôi trộm, nổi hạch: Mỗi ngày uống 8g bột vỏ hàu với nước ấm, có thể phối hợp với lá dâu non làm thành viên. Dùng nhiều ngày.
   2. Chữa ngọc hành sưng đau ở trẻ em: vỏ hàu nung đỏ, tán bột trộn với đào nhân giã nát (lượng bằng nhau) thêm nước thành bột nhão, đắp.
   3. Chữa mộng tinh, di tinh: vỏ hàu sông đã chế biến 50g, lộc giác sương 50g. Hai vị trộn đều, tán nhỏ, uống ngày 8 – 16g với nước sắc dây tơ hồng 30g.
   4. Chữa đau dạ dày, ợ chua: bột vỏ hàu sông 8g, bột cam thảo 8g trộn đều, uống với nước ấm. Dùng nhiều ngày.
   5. Chữa tăng huyết áp, nhức đầu, chóng mặt, gan suy: thịt hàu sông 50g, thịt trai 50g, gạo tẻ 100g. Tất cả làm sạch, cho vào nồi đổ nước vừa đủ nấu nhừ thành cháo, chia ăn hai lần trong ngày.
   6. Chữa đái rắt, đái són: bột vỏ hàu sông 40g nhồi vào bong bóng lợn rồi nấu nhừ. Bỏ bột vỏ hàu, thái nhỏ, ăn trong ngày.

   Kiêng kỵ: Những
    người có chứng hư hàn không được dùng thịt hàu sông.

   Theo: 24h
   
   

   
   

   Củ cải giảm huyết áp

   Apr. 16 

   Củ cải vị ngọt cay, hơi đắng, không độc, có tác dụng long đờm chữa ho, chữa lỵ, ung thư, đại tiểu tiện không thông và đặc biệt, làm giảm huyết áp.

    

   Trong sách “Lĩnh Nam bản thảo” của Hải Thượng Lãn Ông có ghi củ cải tên thuốc là “la bặc căn” vị ngọt cay, hơi đắng, không độc, có tác dụng long đờm, tiêu thũng, tán phong tà, phá ứ, thông tê, trừ lỵ.

   Còn hạt cải củ tên thuốc là “la bặc tử” vị cay ngọt, tính bình, có tác dụng trừ đờm, chữa ho, chữa lỵ, ung sang, đại tiểu tiện không thông…

   Những nghiên cứu gần đây của một số nhà khoa học nước ngoài còn phát hiện thấy, hạt cải củ có tác dụng hạ huyết áp, cả nước ép củ cải tươi cũng có tác dụng giảm huyết áp nhẹ. Do đó, người bị tăng huyết áp, xơ cứng động mạch uống nước ép củ cải pha với mật ong là món ăn hỗ trợ rất tốt cho việc chữa bệnh.

   Để làm thuốc, mùa xuân người ta thu hái củ cải về, rửa sạch, dùng tươi. Đến mùa hè, quả chín sẽ hái quả về, phơi khô, sàng sẩy lấy hạt. Hạt củ cải hình trứng dẹt, dài 2,5 – 4mm, rộng 2 – 3mm; Những hạt mẫm chắc, màu nâu đỏ là tốt. Về thành phần hoá học chủ yếu của hạt cải củ là chất dầu, trong đó có hợp chất sunfua.

   Trong dân gian, củ cải thường được dùng để chữa ho khản tiếng và giúp nhuận tràng. Hạt củ cải được dùng chủ yếu để chữa ho có nhiều đờm:

   - Chữa viêm khí quản, ho, nhiều đờm, khó thở: Lấy củ cải rửa sạch, thái vụn hoặc thái thành từng sợi mỏng, trộn với  mạch nha ăn có tác dụng hạ khí, tiêu đờm, dễ thở.

   - Trường hợp mất tiếng, khó nói: Vắt lấy nước củ cải sống trộn với nước gừng sống, lượng hai thứ bằng nhau, ngậm trong cổ họng sẽ thấy hiệu quả tốt.

   - Chữa ho lâu năm bằng hạt củ cải: Lấy 10g hạt củ cải (sao), 10g tử tô (sao), 3g bạch giới tử (sao). Đem tất cả tán nhỏ, cho vào một cái túi nhỏ, thêm 500ml nước, sắc còn 300ml. chia làm 3 lần uống trong ngày.

   Củ cải giảm huyết áp theo Nguồn: bee.net.vn

Vĩnh Bảo sưu tầm 27/4/2013

Đỏ mặt" xem thiếu nữ khỏa thân trong thơ Hồ Xuân Hương

Những ý thơ phóng khoáng và gợi cảm của nữ sĩ Hồ Xuân Hương được khắc họa sinh động qua nét bút của cố danh hoạ Bùi Xuân Phái.

Đó là bộ tranh của họa sĩ Bùi Xuân Phái vẽ theo ý thơ của Hồ Xuân Hương, được cố
danh họa Việt Nam thực hiện từ năm 1982 đến 1986. Bộ tranh này hiện do
người con trai của ông là họa sĩ Bùi Thanh Phương lưu giữ. Gầy đây
nhiều tác phẩm trong bộ tranh đã được giới thiệu trên mạng.

Một đèo, một đèo, lại một đèo / Khen ai khéo tạc cảnh cheo leo /
Cửa con đỏ loét tùm hum nóc / Hòn đá xanh rì lún phún rêu...
(Đèo Ba Dội - Hồ Xuân Hương).

Lắt lẻo cành thông cơn gió thổi / Đầm đìa lá liễu giọt sương gieo / Hiền nhân
quân tử ai mà chẳng / Mỏi gối chồn chân vẫn muốn trèo
(Đèo Ba Dội - Hồ Xuân Hương).

Thân em như quả mít trên cây / Da nó xù xì, múi nó dầy / Quân tử có thương
thì đóng cọc / Xin đừng mân mó, nhựa ra tay (Quả mít - Hồ Xuân Hương).

Đêm khuya văng vẳng trống canh dồn / Trơ cái hồng nhan với nước non /
Chén rượu hương đưa, say lại tỉnh / Vầng trăng bóng xế, khuyết chưa tròn...
(Tự tình - Hồ Xuân Hương).

Xuyên ngang mặt đất, rêu từng đám / Đâm toạc chân mây, đá mấy hòn /
Ngán nỗi xuân đi xuân lại lại / Mảnh tình san sẻ tí con con
(Tự tình - Hồ Xuân Hương).

Hỏi bao nhiêu tuổi hỡi cô mình? / Chị cũng xinh mà em cũng xinh / Đôi lứa
như in tờ giấy trắng / Nghìn năm còn mãi cái xuân xanh
(Tranh hai Tố nữ - Hồ Xuân Hương). 

Trời đất sinh ra đá một chòm / Nứt làm hai mảnh hỏm hòm hom / Kẽ hầm rêu
mốc trơ toen hoẻn / Luồng gió thông reo vỗ phập phòm...
(Hang cắc cớ - Hồ Xuân Hương). 

Cái kiếp tu hành nặng đá đeo / Ṿây mà chút tẻo tèo teo / Thuyền cừ cương
muốn về Tây Trúc / Trái gió cho nên phải lộn leo
(Kiếp Tu Hành - Hồ Xuân Hương). 

Ngõ sâu thăm thẳm tới nhà ông / Giếng ấy thanh tân, giếng lạ lùng...
(Giếng nước - Hồ Xuân Hương).

Cầu trắng phau phau đôi ván ghép / Nuớc trong leo lẻo một dòng thông...
(Giếng nước - Hồ Xuân Hương).

Cỏ gà lún phún leo quanh mép / Cá giếc le te lách giữa dòng / Giếng ấy thanh tân
ai đã biết? / Đố ai dám thả nạ rồng rồng (Giếng nước - Hồ Xuân Hương).

Mùa hè hây hẩy gió nồm đông / Thiếu nữ nằm chơi quá giấc nồng / Lược trúc chải
cài trên mái tóc / Yếm đào trễ xuống dưới nương long...
(Thiếu nữ ngủ ngày - Hồ Xuân Hương).

Đôi gò Bồng đảo sương còn ngậm / Một lạch Đào nguyên nước chửa thông...
(Thiếu nữ ngủ ngày - Hồ Xuân Hương).

Quân tử dùng dằng đi chẳng dứt / Đi thì cũng dở, ở không xong
(Thiếu nữ ngủ ngày - Hồ Xuân Hương).

Quân tử dùng dằng đi chẳng dứt / Đi thì cũng dở, ở không xong
(Thiếu nữ ngủ ngày - Hồ Xuân Hương).

Quân tử dùng dằng đi chẳng dứt / Đi thì cũng dở, ở không xong
(Thiếu nữ ngủ ngày - Hồ Xuân Hương).

Quân tử dùng dằng đi chẳng dứt / Đi thì cũng dở, ở không xong
(Thiếu nữ ngủ ngày - Hồ Xuân Hương).

Mười bảy hay là mười tám đây / Cho ta yêu dấu chẳng dời tay / Mỏng dày từng ấy
chành ba góc / Rộng hẹp dường nào, cẵm một cay...
(Vịnh cái quạt (1) - Hồ Xuân Hương).

Càng nóng bao nhiêu thời càng mát / Yêu đêm chưa phỉ lại yêu ngày / Hồng hồng
má phấn duyên vì cậy / Chúa dấu vua yêu một cái này
(Vịnh cái quạt (1) - Hồ Xuân Hương).

Một lỗ xâu xâu mấy cũng vừa / Duyên em dính dán tự bao giờ / Chành ra ba
góc da còn thiếu / Khép lại đôi bên thịt vẫn thừa...
(Vịnh cái quạt (2) - Hồ Xuân Hương).

 Mát mặt anh hùng khi tắt gió / Che đầu quân tử lúc sa mưa...
(Vịnh cái quạt (2) - Hồ Xuân Hương).

Nâng niu ướm hỏi người trong trướng / Phì phạch trong lòng đã sướng chưa?
(Vịnh cái quạt (2) - Hồ Xuân Hương).

Của em bưng bít vẫn bùi ngùi / Nó thủng vì chưng kẻ nặng dùi / Ngày vắng đập
tung dăm bảy chiếc / Đêm thanh tỏm cắc một đôi hồi
(Trống thủng - Hồ Xuân Hương). 

Chơi xuân có biết xuân chăng tá / Cọc nhổ đi rồi, lỗ bỏ không!
(Đánh đu - Hồ Xuân Hương).

Chơi xuân có biết xuân chăng tá / Cọc nhổ đi rồi, lỗ bỏ không!
(Đánh đu - Hồ Xuân Hương).

Quả cau, nho nhỏ, miếng trầu ôi / Này của Xuân Hương đã quệt rồi / Có phải
duyên nhau thì thắm lại / Đừng xanh như lá, bạc như vôi
(Mời ăn Trầu - Hồ Xuân Hương).

 Thắp ngọn đèn lên thấy trắng phau / Con cò mấp máy suốt đêm thâu / Hai chân
đạp xuống năng năng nhắc / Một suốt đâm ngang thích thích mau...
(Dệt vải - Hồ Xuân Hương).

Chàng với thiếp đêm khuya trằn trọc / Đốt đèn lên đánh cuộc cờ người /
Hẹn rằng đấu trí mà chơi / Cấm ngoại thuỷ không ai được biết...
(Đánh cờ - Hồ Xuân Hương).Theo Kienthuc.net.vn

Vĩnh Bảo sưu tầm 26/4/2013

 

 

Cholesterol có Xấu không?

      Sau tiệc tùng ,sau dịp lễ Tết thì cũng không ít bà con mình sẽ để ý tới vấn đề sức khỏe liên quan tới việc ăn uống. Một trong các ưu tư đó là liệu có cần đi bác sĩ để coi xem mỡ cholesterol trong máu của mình có lên cao sau những linh đình liên hoan với thịt mỡ, dưa hành, heo vịt quay béo ngậy. Vì cholesterol vốn đã được gán cho là gây ra nhiều bệnh cho trái tim thân yêu của con người. Cholesterol có thật sự “xấu” như vậy không?

Xin cùng tìm hiểu.

1.Cholesterol là gì?

Cholesterol là một chất béo được bao bọc bởi một lớp đạm hiện diện trong cơ thể của các loại động vật kể cả con người. Mặc dù bị mang tiếng là không tốt, nhưng cholesterol là một phần cần thiết của màng các tế bào, được dùng để sản xuất một số kích thích tố, tạo ra sinh tố D trên da bằng tia nắng   cũng như tạo ra acit mật để tiêu hóa chất béo. Cholesterol chiếm 70% các chất cấu tạo tế bào của não bộ.

2.Có mấy loại cholesterol?

Có 2 loại cholesterol:

a.Cholesterol trong máu:

Thử máu cho ta biết số lượng cholesterol lưu hành trong máu.

85% cholesterol trong máu là do gan sản xuất, 15% còn lại là do thức ăn có cholesterol mà ta tiêu thụ như trứng, chất béo từ gà, vịt, heo, bò. Vì gan sản xuất nhiều cholesterol cho nên  một số người dù ăn thực phẩm có nhiều cholesterol mà cholesterol trong máu vẫn thấp. Ngược lại một số người khác ăn ít cholesterol mà cholesterol vẫn cao.

Vì là chất hòa tan trong dầu mỡ, cho nên cholesterol không tự lưu hành trong máu. Để luân lưu, cholesterol được một loại chất đạm là lipoprotein mang đi. Có 2 loại lipoprotein: LDL (Low density lipoprotein) mang 2/3 tổng số cholesterol và HDL (high density lipoprotein) chuyên chở 1/3 cholesterol còn lại. Về kích thước LDL lớn hơn HDL.

Có giải thích nói HDL được coi như phần tử hiền lành tốt bụng vì y ta vừa không cho cholesterol bám vào thành động mạch mà còn đưa cholesterol ở máu vào gan để rồi được loại ra khỏi cơ thể qua ruột. Nhờ đó bớt mỡ lưu thông trong máu, làm giảm nguy cơ đóng mỡ ở thành động mạch, giảm nguy cơ bệnh vữa xơ động mạch.

Ngược lại cô em song sinh LDL thì láo lếu hơn vì đương sự  để cholesterol bám vào thành động mạch, gây ra vữa xơ tắc nghẽn và tăng rủi ro bệnh tim.

Ngoài ra còn một loại thứ ba gọi là VLDL, very low density lipoprotein, chuyên trở một lượng rất ít cholesterol và một chất béo khác gọi là triglyceride.

b.Cholesterol do thực phẩm có nguồn gốc động vật cung cấp.

Xin nhớ là thực phẩm Thực vật không có cholesterol nhưng vẫn có chất béo.

3.Cholesterol trong cơ thể từ đâu mà ra?

Như đã nói ở trên, trong cơ thể, 85% cholesterol là do gan sản suất, khoảng 1000 mg/ ngày, vừa đủ để thỏa mãn nhu cầu của cơ thể, vì thế đúng ra ta cũng không cần tiêu thụ thêm cholesterol từ thực phẩm. Ngoài ra, khi ta tiêu thụ nhiều cholesterol thì gan tự động giảm sản xuất.

4.Làm sao biết có cholesterol trong máu?

Đo cholesterol trong máu cho biết số lượng cholesterol toàn phần, HDL, LDL và VDRL.

Cholesterol các loại được đo bằng đơn vị phần ngàn của gram ( milligram) mg trên phần mười lít (decilitre) dl máu. Viện Sức khỏe  Quốc Gia Hoa Kỳ đã đưa  các chỉ số sau đây để  dùng làm tiêu chuẩn:

Lý tưởng                          Tạm được                 Không tốt

Tổng số Cholesterol  Dưới 200 mg/dl          200- 240 mg/dl           Trên 240mg/dl

HDL cholesterol        Trên 45mg/dl              35- 45 mg/dl               Dưới 35mg/dl

LDL cholesterol          Dưới 130  mg/dl        130- 160 mg/dl           Trên 160mg/dl

Sau 20 tuổi, nên đo cholesterol mỗi 5 năm một lần; đo thường hơn khi cholesterol lên cao.

c-Ngoài ra chất Triglyceride và VLDL cũng cần được theo dõi. Mặc dù vai trò của chúng trong nguy cơ gây bệnh tim chưa được xác định, nhưng nhiều chứng minh cho là khi chất này lên cao thì đều không tốt cho tim.

Lượng Triglyceride dưới 200mg/ dl được coi như bình thường. Nó thường lên cao trong bệnh tiểu đường, bệnh thận.

5.Cholesterol có gây nguy hại cho sức khỏe không?

Chất béo cũng như cholesterol không phải là chất có hại đối với cơ thể mà là chất sinh tử cho mọi tế bào động vật. Cho nên thực là không công bằng khi gán cho mỡ béo danh vị thực phẩm “xấu”. Nhưng một chế độ dinh dưỡngkhông cân bằng, kém đa dạng, quá nhiều chất béo có thể đưa tới hậu quả bệnh tật cho con người.

Xin nhắc lại là để hoạt động hữu hiệu, các mạch máu, cũng như các bắp thịt, cần được tốt mạnh, uyển chuyển  và giữ đàn tính. Lòng mạch máu cần trơn tru để máu dễ dàng lưu thông.

Trong bệnh vữa xơ động mạch, thành động mạch có những bựa gồm có cholesterol và tế bào máu đóng vào, khiến nó trở nên thu hẹp gây trở ngại cho sự vận chuyển của máu.

Máu huyết  tới tim giảm, tim kém được nuôi dưỡng, giảm hoạt động rồi một lúc nào đó đưa đến cơn kích tim.

Những miếng bựa có thể bứt rời thành mạch máu, ngao du khắp cơ thể theo hệ tuần hoàn rồi gây ra nghẽn mạch. Lên đến não nó tạo ra tai biến mạch máu não, tới tim nó gây ra nhồi máu cơ tim.

Ngoài ra cholesterol trong máu lên cao theo số tuổi; khi cân quá nặng nhất là béo mập ở vùng bụng; khi có các bệnh tiểu đường, cao huyết áp; di truyền cao cholesterol từ bố mẹ; khi có nếp sống không lành mạnh như lạm dụng rượu, thuốc lá, có đời sống quá tĩnh tại hoặc có nhiều mối lo âu, bất mãn.

6.Làm sao giảm cholesterol?

-Điểm cần để ý trước hết là giảm tiêu thụ cholesterol không ảnh hưởng nhiều tới lượng cholesterol trong máu bằng  khi ta bớt tiêu thụ thực phẩm có chất béo  bão hòa.

-Thứ hai là trong thực phẩm, tất cả cholesterol đều giống nhau, không có loại xấu loại tốt. Nhưng trong máu thì cholesterol trở nên tốt hay xấu là tùy theo loại lipoprotein chuyên chở  nó.

-Thứ ba là chất béo bất bão hòa đơn hoặc đa dạng từ thực vật không gây ra sự vữa như cháo của chất mỡ trong lòng động mạch.

Sau đây là một số gợi ý để chúng ta cùng nhau hạ thấp cholesterol trong máu:

1-Giảm tiêu thụ thực phẩm có nhiều mỡ béo như kem, bơ, sữa nguyên chất, cheese, da gà, mỡ trên thịt nạc, mỡ heo.

2-Giảm thiểu  thực phẩm có nhiều cholesterol như lòng đỏ trứng, gan. Lòng trắng trứng không có cholesterol. Một lòng đỏ trứng có tới 250mg cholesterol.

3-Giảm dầu dừa, dầu hạt cọ (palm), vì có nhiều béo bão hòa. Dầu này thường có trong kẹo súc cù là, bánh bích quy.

4- Dùng nhiều hơn dầu bắp, safflower. dầu olive, dầu canola, trái  bơ avocado, vừng, dầu đậu phọng, vài loại cá vì chúng có tác dụng làm hạ cholesterol.

5- Giảm trans fatty acid như margarine thỏi vì tác dụng làm gia tăng cholesterol trong máu. Margarine mềm ít  hại hơn.

6- Tăng tiêu thụ omega 3 fatty acid, có nhiều trong cá  thu (mackerel), cá chình  americain eel, cá ngừ (tuna),  cá trích (atlantic herring),  cá sardines, cá hồi (trout).

7-Tăng lượng chất xơ có trong ngũ cốc, rau trái, mì ống mì sợi vì các chất này có rất ít béo bão hòa, cholesterol và cho ít năng lượng.

8- Giữ sức nặng cơ thể ở mức trung bình, tránh bị mập phì  nhất là mập ở vùng bụng.

9- Tập luyện cơ thể đều đặn để làm tăng cholesterol hiền lành  HDL, làm giảm cholesterol lếu láo LDL, giảm kí, hạ huyết áp cao.

10- Đôi khi với tất cả các đề phòng kể trên, cholesterol trong máu vẫn còn cao vì ảnh hưởng của gene, vì vui miệng ăn nhiều mỡ béo thì phải cầu cứu tới dược phẩm.

Việc dùng các dược phẩm này cần được bác sĩ cân nhắc kỹ càng tùy theo từng trường hợp, vì khi đã uống thì phải uống trong nhiều năm, có khi suốt cuộc đời. Thuốc lại rất đắt tiền và vài loại thuốc có những tác dung phụ mạnh, chẳng hạn là làm hại tới lá gan.

Kết luận.

Các tài liệu về chất béo-cholesterol có quá nhiều, đôi khi làm ta bối rối. Sau hơn 50 năm, khoa học đã làm sáng tỏ một phần nào vai trò của cholesterol cao trong máu đối với bệnh vữa xơ động mạch, một nguyên nhân đưa tới tử vong và bệnh hoạn vì nhồi máu cơ tim, tai biến mạch máu não. Nhưng nguyên lý sinh bệnh của vữa xơ này còn nhiều điều cần được khai sáng tiếp. Khi đó, việc điều trị và ngừa bệnh này hy vọng sẽ dễ dàng và công hiệu hơn

Hơn nữa, ta không thể gạt bỏ chất béo khỏi khẩu phần dinh dưỡng vì cơ thể cần năng lượng từ chất béo, cần sinh tố tan trong mỡ, cần chất béo để cấu tạo màng tế bào, mô thần kinh, tim…

Cho nên giản dị hơn cả là khi muốn tránh bệnh tim mạch do các chất béo này gây ra, ta chỉ việc bớt tiêu thụ thực phẩm do động vật gia súc như thịt, sữa và phó sản; tăng thực phẩm từ thực vật và vận động cơ thể.

Để bảo toàn trái tim thân thương cũng như sức khỏe tổng quát.

Bác sĩ Nguyễn Ý-ĐỨC

Vĩnh Bảo sưu tầm 25/4/2013