Trứng lộn - Rau răm
Trứng lộn - Rau rămSự kết hợp độc đáo trong y học
Trứng lộn - Rau răm
Sự kết hợp độc đáo trong y học
Từ nhỏ đến giờ tôi mới được ra thăm Hà Nội. Mấy anh bạn ở Đài phát thanh truyền hình Hà Nội rủ tôi đi lai raiđể thưởng thức những gì độc đáo, đặc sắc mà Tây Bắc khó có được. Trên đường đi, tôi và mấy anh bạn xôn xao “Đi nhà hàng hay là vào chỗ nào mà có vẻ bí hiểm vậy?”. Chẳng mấy chốc chúng tôi đã đến một quán nhỏ, đó là một căn nhà lá, ai cũng ngạc nhiên thốt lên:
- Một trái nhà tranh, hai trái tim vàng à?
Ai nấy đều tưởng tượng chủ nhà là một cặp vợ chồng trẻ yêu thương nhau lắm. Căn nhà gỗ với mái lá dầy cả tấc, từ vườn vào nhà đều trang trí đơn sơ nhưng thể hiện một nét rất đặc biệt. Ngoài cổng treo một tấm biển độc đáo "Trứng gà lộn luộc rượu, một trứng gà lộn bằng mười thang thuốc bổ". Quả là khác đời! Chúng tôi kéo nhau vào trong, tự bày bàn ghế. Anh bạn tôi gọi món:
- Cụ làm ơn cho 5 đĩa trứng lộn. Cụ nhớ lấy trứng mới cho chúng cháu cụ nhé.Một bà cụ già từ trong đi ra, dáng dấp khoan thai như bà tiên, giọng nói chững chạc:
- Các chú yên tâm, chỉ luộc khi có khách mua nên không có trứng cũ.
Anh bạn tôi đứng lên giới thiệu:
- Bác đây là người hàng xóm cũ với gia đình mình, hai vợ chồng bác đều là thầy lang. Còn đây là các bạn của cháu. Cô gái này là người Tây Bắc mới về thăm thủ đô lần đầu đấy bác ạ!Bà cụ nhìn chúng tôi cười hiền hậu và đi vào. Trong lúc ngồi đợi luộc trứng chúng tôi phóng tầm mắt ra khu vườn trước mặt. ở đầu hồi nhà, các chậu cây cảnh được sắp đặt rất đẹp mắt. Một ông cụ với mái tóc bạc phơ đang tỉa các cây cảnh. Anh bạn tôi bảo, các cụ xưa kia là thầy lang, nay đã bỏ nghề chữa bệnh. Hai cụ nuôi một đàn gà đẻ ấp trứng và bán trứng lộn sống qua ngày. Bán trứng lộn nhưng không cho khách nhậu nhẹt nên quán ít khách lắm, chủ yếu là người quen.
Để tăng thêm hiểu biết cho mình về món ăn độc nhất vô nhị này, tôi bèn tới gần cụ và hỏi:
- Xin cụ cho chúng cháu biết trứng gà lộn bổ dưỡng ra sao mà cụ treo bảng "Một trứng gà lộn bằng mười thang thuốc bổ".
Cụ nhẹ nhàng giải thích: Phôi gà đang trong thời kỳ phát triển nên nguyên khí sung mãn, thận khí vượng. Nó có nhiều chất bổ dưỡng, nhiều ATP và enzym làm mạnh khí huyết, kích động quá trình làm lành vết thương và chống lão hoá.
Cụ ơi, thế điều cụ nói là theo sách vở hay do theo kinh nghiệm bản thân ạ?
- Đông y cũng như Tây y đều dùng phôi gà làm thuốc bổ. Sách Nam thần dược của nhà sư Tuệ tĩnh viết "Trứng gà ấp dở dang (hay còn gọi là trứng lộn) luộc trong rượu đang sôi dùng làm thuốc bổ tốt. Tây y bào chế trứng gà lộn để làm thuốc bổ bằng cách: Trứng gà lộn luộc chín, nghiền, sao khô, dùng Mật ong viên thành viên. Sách vở đã vậy, còn bản thân tôi đã chữa trị cho nhiều người bằng trứng lộn.
- Thưa cụ, ăn tất cả phôi, lòng đỏ, cùi trắng và cả lông chứ ạ? Anh bạn tôi hỏi.
- Chỉ ăn phôi gà non có lông tơ mới tốt, bỏ cùi trắng. Cụ tiếp
- Trứng lộn làm lành mạnh thận khí, người già, phụ nữ sinh đẻ dùng đã đành, còn thanh niên ăn vào bổ quá xuất tinh thì sao ạ? Một anh hỏi. Mỗi người một câu khiến không khí càng thêm náo nhiệt. Cụ già mỉm cười thủng thẳng nói: Đông y chỉ dùng thuốc công (mạnh) để trị bệnh. Thuốc bổ không thể "công", thuốc bổ mạnh thì hãm bớt lại. Trong mỗi bài thuốc bổ đều “có đóng, có mở". Cũng theo nguyên tắc đó mà người ta ăn trứng vịt lộn với rau răm.
- Theo cháu biết, rau răm có mùi thơm hắc, ăn với trứng vịt lộn chẳng qua để khử mùi tanh mà thôi. Rau giấp cá, rau mùi khử cũng mùi tanh vậy. Anh bạn tôi đáp lời.
- Bà cụ chậm rãi nói: Các cô chú còn trẻ, ăn uống vội vã nên không thưởng thức hết mùi vị. Hãy nhai kỹ trứng lộn với vài lá rau răm. Cứ nhai kỹ cho nát nhừ lúc đó không có mùi rau răm nữa mà mùi vị của trứng lộn cũng khác hẳn: một món ăn mới với mùi vị đặc biệt. Chưa hết, rau răm lại có tính tiêu thực làm cho dễ tiêu, chẳng là trứng gà lộn ăn khó tiêu. ăn ít thì tốt nhưng ăn nhiều thì bụng ì ạch. Mỗi lần không ăn quá 3 quả trứng.
- Nhưng cụ ơi, rau mùi, rau húng đều khử mùi tanh và tiêu thực vậy mà không ai dùng với trứng lộn, tại sao vậy ạ? Một anh chen ngang.
- Cứ từ từ, già chưa nói hết mà, rau răm làm dịu tình dục nên các ông sư thường ăn nhiều rau răm.
- Nếu vậy thì rau răm triệt tiêu mất tính bổ thận của trứng lộn rồi còn gì ạ?
- Nó chỉ làm dịu chứ có nói làm hại đâu, một chất mạnh nhất thời nên làm dịu đi để hãm lại, kết quả sẽ lâu bền. Ví như âm dương khác nhau nhưng không triệt tiêu nhau, mà lại hỗ trợ nhau. Trứng lộn với rau răm cũng hỗ trợ nhau. Đây là một phối ngũ lý thú, rất tinh tế và độc đáo. Lão chỉ tiếc là các cháu chưa bị thuyết phục vì như ngọc dương (tinh hoàn dê) bổ thận mạnh, chớ dùng "độc vị" mà phải kết hợp với thuốc cố tinh như hạt sen, củ sen, củ súng. Đây là một ví dụ khác: Huyệt cao hoang ở lưng là một huyệt bổ mạnh, làm cho dương khí bộc phát. Châm bổ cao hoang, bệnh nhân thấy nhức đầu, choáng váng. Để làm dịu tính bộc phát đó, người ta châm tả huyệt túc tam lý. Làm vậy chẳng những bệnh nhân không chóng mặt mà còn khoan khoái dễ chịu, nhưng dù sao thì kết hợp hai huyệt cao hoang và túc tam lý cũng không tinh tế bằng trứng lộn - rau răm.
Vừa lúc đó bà cụ gọi chúng tôi lại bàn ăn. Đúng theo sách Nam dược thần hiệu, trứng gà lộn được luộc với rượu khi đập vỡ không có mùi tanh, phôi trứng hồng mọng, mới có chút lông măng. Trứng ấp vừa đạt nghĩa là lòng đỏ chỉ có chút ít.Mỗi người chỉ được uống một chút rượu, vừa đủ dẫn thuốc, ông cụ hướng dẫn thêm. Mỗi vị thuốc đều được chọn lọc phối ngũ hợp lý, điều hoà khí vị tinh vị. Trước khi chia tay ông cụ nói với chúng tôi một câu lý thú:" ăn là cách dùng thuốc hay nhất".
Đặng Lan Phương(CTQ 64
Sự kết hợp độc đáo trong y học
Từ nhỏ đến giờ tôi mới được ra thăm Hà Nội. Mấy anh bạn ở Đài phát thanh truyền hình Hà Nội rủ tôi đi lai raiđể thưởng thức những gì độc đáo, đặc sắc mà Tây Bắc khó có được. Trên đường đi, tôi và mấy anh bạn xôn xao “Đi nhà hàng hay là vào chỗ nào mà có vẻ bí hiểm vậy?”. Chẳng mấy chốc chúng tôi đã đến một quán nhỏ, đó là một căn nhà lá, ai cũng ngạc nhiên thốt lên:
- Một trái nhà tranh, hai trái tim vàng à?
Ai nấy đều tưởng tượng chủ nhà là một cặp vợ chồng trẻ yêu thương nhau lắm. Căn nhà gỗ với mái lá dầy cả tấc, từ vườn vào nhà đều trang trí đơn sơ nhưng thể hiện một nét rất đặc biệt. Ngoài cổng treo một tấm biển độc đáo "Trứng gà lộn luộc rượu, một trứng gà lộn bằng mười thang thuốc bổ". Quả là khác đời! Chúng tôi kéo nhau vào trong, tự bày bàn ghế. Anh bạn tôi gọi món:
- Cụ làm ơn cho 5 đĩa trứng lộn. Cụ nhớ lấy trứng mới cho chúng cháu cụ nhé.Một bà cụ già từ trong đi ra, dáng dấp khoan thai như bà tiên, giọng nói chững chạc:
- Các chú yên tâm, chỉ luộc khi có khách mua nên không có trứng cũ.
Anh bạn tôi đứng lên giới thiệu:
- Bác đây là người hàng xóm cũ với gia đình mình, hai vợ chồng bác đều là thầy lang. Còn đây là các bạn của cháu. Cô gái này là người Tây Bắc mới về thăm thủ đô lần đầu đấy bác ạ!Bà cụ nhìn chúng tôi cười hiền hậu và đi vào. Trong lúc ngồi đợi luộc trứng chúng tôi phóng tầm mắt ra khu vườn trước mặt. ở đầu hồi nhà, các chậu cây cảnh được sắp đặt rất đẹp mắt. Một ông cụ với mái tóc bạc phơ đang tỉa các cây cảnh. Anh bạn tôi bảo, các cụ xưa kia là thầy lang, nay đã bỏ nghề chữa bệnh. Hai cụ nuôi một đàn gà đẻ ấp trứng và bán trứng lộn sống qua ngày. Bán trứng lộn nhưng không cho khách nhậu nhẹt nên quán ít khách lắm, chủ yếu là người quen.
Để tăng thêm hiểu biết cho mình về món ăn độc nhất vô nhị này, tôi bèn tới gần cụ và hỏi:
- Xin cụ cho chúng cháu biết trứng gà lộn bổ dưỡng ra sao mà cụ treo bảng "Một trứng gà lộn bằng mười thang thuốc bổ".
Cụ nhẹ nhàng giải thích: Phôi gà đang trong thời kỳ phát triển nên nguyên khí sung mãn, thận khí vượng. Nó có nhiều chất bổ dưỡng, nhiều ATP và enzym làm mạnh khí huyết, kích động quá trình làm lành vết thương và chống lão hoá.
Cụ ơi, thế điều cụ nói là theo sách vở hay do theo kinh nghiệm bản thân ạ?
- Đông y cũng như Tây y đều dùng phôi gà làm thuốc bổ. Sách Nam thần dược của nhà sư Tuệ tĩnh viết "Trứng gà ấp dở dang (hay còn gọi là trứng lộn) luộc trong rượu đang sôi dùng làm thuốc bổ tốt. Tây y bào chế trứng gà lộn để làm thuốc bổ bằng cách: Trứng gà lộn luộc chín, nghiền, sao khô, dùng Mật ong viên thành viên. Sách vở đã vậy, còn bản thân tôi đã chữa trị cho nhiều người bằng trứng lộn.
- Thưa cụ, ăn tất cả phôi, lòng đỏ, cùi trắng và cả lông chứ ạ? Anh bạn tôi hỏi.
- Chỉ ăn phôi gà non có lông tơ mới tốt, bỏ cùi trắng. Cụ tiếp
- Trứng lộn làm lành mạnh thận khí, người già, phụ nữ sinh đẻ dùng đã đành, còn thanh niên ăn vào bổ quá xuất tinh thì sao ạ? Một anh hỏi. Mỗi người một câu khiến không khí càng thêm náo nhiệt. Cụ già mỉm cười thủng thẳng nói: Đông y chỉ dùng thuốc công (mạnh) để trị bệnh. Thuốc bổ không thể "công", thuốc bổ mạnh thì hãm bớt lại. Trong mỗi bài thuốc bổ đều “có đóng, có mở". Cũng theo nguyên tắc đó mà người ta ăn trứng vịt lộn với rau răm.
- Theo cháu biết, rau răm có mùi thơm hắc, ăn với trứng vịt lộn chẳng qua để khử mùi tanh mà thôi. Rau giấp cá, rau mùi khử cũng mùi tanh vậy. Anh bạn tôi đáp lời.
- Bà cụ chậm rãi nói: Các cô chú còn trẻ, ăn uống vội vã nên không thưởng thức hết mùi vị. Hãy nhai kỹ trứng lộn với vài lá rau răm. Cứ nhai kỹ cho nát nhừ lúc đó không có mùi rau răm nữa mà mùi vị của trứng lộn cũng khác hẳn: một món ăn mới với mùi vị đặc biệt. Chưa hết, rau răm lại có tính tiêu thực làm cho dễ tiêu, chẳng là trứng gà lộn ăn khó tiêu. ăn ít thì tốt nhưng ăn nhiều thì bụng ì ạch. Mỗi lần không ăn quá 3 quả trứng.
- Nhưng cụ ơi, rau mùi, rau húng đều khử mùi tanh và tiêu thực vậy mà không ai dùng với trứng lộn, tại sao vậy ạ? Một anh chen ngang.
- Cứ từ từ, già chưa nói hết mà, rau răm làm dịu tình dục nên các ông sư thường ăn nhiều rau răm.
- Nếu vậy thì rau răm triệt tiêu mất tính bổ thận của trứng lộn rồi còn gì ạ?
- Nó chỉ làm dịu chứ có nói làm hại đâu, một chất mạnh nhất thời nên làm dịu đi để hãm lại, kết quả sẽ lâu bền. Ví như âm dương khác nhau nhưng không triệt tiêu nhau, mà lại hỗ trợ nhau. Trứng lộn với rau răm cũng hỗ trợ nhau. Đây là một phối ngũ lý thú, rất tinh tế và độc đáo. Lão chỉ tiếc là các cháu chưa bị thuyết phục vì như ngọc dương (tinh hoàn dê) bổ thận mạnh, chớ dùng "độc vị" mà phải kết hợp với thuốc cố tinh như hạt sen, củ sen, củ súng. Đây là một ví dụ khác: Huyệt cao hoang ở lưng là một huyệt bổ mạnh, làm cho dương khí bộc phát. Châm bổ cao hoang, bệnh nhân thấy nhức đầu, choáng váng. Để làm dịu tính bộc phát đó, người ta châm tả huyệt túc tam lý. Làm vậy chẳng những bệnh nhân không chóng mặt mà còn khoan khoái dễ chịu, nhưng dù sao thì kết hợp hai huyệt cao hoang và túc tam lý cũng không tinh tế bằng trứng lộn - rau răm.
Vừa lúc đó bà cụ gọi chúng tôi lại bàn ăn. Đúng theo sách Nam dược thần hiệu, trứng gà lộn được luộc với rượu khi đập vỡ không có mùi tanh, phôi trứng hồng mọng, mới có chút lông măng. Trứng ấp vừa đạt nghĩa là lòng đỏ chỉ có chút ít.Mỗi người chỉ được uống một chút rượu, vừa đủ dẫn thuốc, ông cụ hướng dẫn thêm. Mỗi vị thuốc đều được chọn lọc phối ngũ hợp lý, điều hoà khí vị tinh vị. Trước khi chia tay ông cụ nói với chúng tôi một câu lý thú:" ăn là cách dùng thuốc hay nhất".
Đặng Lan Phương(CTQ 64
Trứng vịt lộn
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Trứng vịt lộn hay hột vịt lộn là món ăn được chế biến từ quả trứng vịt khi phôi đã phát triển thành hình. Trứng vịt lộn là một trong những món ăn nhẹ bình dân ở Việt Nam... và được coi là món ăn bổ dưỡng. Trứng được bán rong, hoặc tại các góc phố, các hàng ăn nhỏ. Món ăn này cũng được ưa chuộng ở một số nước châu Á khác như là Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản, Philippines và Campuchia, tuy cách chế biến có khác nhau một chút. Tại Philippines, trứng vịt lộn (gọi là Balut theo ngôn ngữ địa phương) cũng được thưởng thức rộng rãi ở tại mọi tầng lớp nhân dân, có điều trứng thường chỉ được ấp đến 17 ngày và không dùng rau răm, trong khi trứng vịt lộn tại Việt Nam thường già hơn 1 chút, từ 19 đến 21 ngày tuổi và luôn có rau răm đi kèm. Ngoài ra, ở Việt Nam còn có các món trứng vịt lộn chiên, trứng gà lộn và trứng cút lộn.
Chế biến
Trứng vịt khi phôi thành hình: rửa sạch trứng, luộc lên, để sôi kỹ 8 phút, tắt bếp và để nguyên đó 20 phút, rồi mới lấy ra, đập vỏ, ăn phần bên trong ngay lúc còn nóng. Các gia vị phổ biến đi kèm là rau răm, gừng tươi thái chỉ, muối tiêu chanh hoặc muối tiêu vắt nước tắc (quất), vàdấm ớt.
Thưởng thức
Mỗi vùng có cách thưởng thức trứng vịt lộn khác nhau, tại Hà Nội quả trứng được gỡ khỏi vỏ và bỏ ngay vào bát nhỏ (không dùng cốc), dùng thìa xắn, ăn bình thường. Ở Miền Nam Việt Nam, trứng sau khi luộc chín được đặt trên một cái chung nhỏ, đầu to của trứng hướng lên trên, sau đó chỉ việc bóc vỏ ở đầu trên này, rồi xúc ăn với các gia vị đi kèm. Đây cũng là món nhậu rất được người miền Nam ưa chuộng. Ở Đà Nẵng, phần gia vị ăn kèm cũng có khác hơn so với những nơi khác. Người ta thường làm nước mắm và đu đủ chua ngọt, thêm vào những chất cay và nóng như rau răm, ớt hiểm, gừng để giảm vị tanh của trứng. Ở Phan Thiết, ngoài các gia vị thông thường,người ta còn ăn kèm trứng vịt lộn với đồ chua ngọt làm từ cà rốt và củ cải. Cách thức ăn thì giống như của Hà Nội và miền Nam.
Khách du lịch phương Tây và những người lần đầu nhìn thấy trứng vịt lộn thường thấy e ngại và không dám ăn trứng vịt lộn. Nguyên nhân có lẽ là do hình con vịt đã rõ ràng đủ hết mọi bộ phận, lông cánh khiến họ thấy kinh sợ đến nỗi món ăn này thường xuyên xuất hiện trong chương trình thử thách lòng can đảm Fear Factor (chương trình TV mà người tham gia còn phải ăn giun xay và các thứ tương tự khác). Ngoài ra hột vịt lộn còn xuất hiện 2 lần trong Survivor: Palau, 1 lần trong Survivor: China.
Đông y coi trứng lộn là “món ăn - bài thuốc bổ”. Chính vì vậy mà công năng, tính vị bài thuốc này được coi là phương thuốc có công hiệu tư âm, dưỡng huyết, ích trí, sáng mắt, giúp cơ thể mau trưởng thành. Trong trứng lộn có chứa vitamin A (retinol) và tiền vitamin A (beta caroten) khá cao. Bởi vậy, khi ăn vào cần có đủ lượng dầu mỡ để hòa tan (là vitamin tan trong dầu mỡ) thì cơ thể mới hấp thu được trọn vẹn. Do đó có thể ăn kèm với bánh lạc vừng (lạc luộc hay lạc rang cũng được) hoặc uống thêm sau ăn một chút dầu ăn lạc hay vừng. Chim cút còn được mệnh danh là sâm động vật nên trứng cút lộn cũng vô cùng bổ dưỡng.
Ai nên và không nên ăn trứng lộn?
Trứng vịt lộn hay trứng cút lộn đều chung một cách được chế biến từ quả trứng vịt hay trứng cút còn tốt. Đây là món ăn bình dân nhưng lại rất bổ dưỡng vì trong trứng vịt hay trứng cút đã được ấp nhân tạo để chuyển thành phôi rất giàu dinh dưỡng. Trong quá trình phát triển từ thành phôi đã có một số chất bị chuyển hóa, tiêu hao để biến đổi thành nhiều chất cần thiết giúp cho quá trình tăng trưởng của phôi mà tạo nên giá trị bổ dưỡng của loại trứng lộn dù là trứng vịt hay trứng cút.
Trứng vịt lộn
|
Tuy là loại thức ăn bổ dưỡng nhưng không được lạm dụng vì mỗi khi ăn quá nhiều, cơ thể không dung nạp kịp, bị đào thải ra ngoài, thậm chí sinh tiêu chảy; mặt khác không phải ai cũng dùng được. Vì vậy trẻ em dưới 5 tuổi không nên ăn do sự chuyển hóa các chất của hệ thống tiêu hóa của trẻ chưa kiện toàn dễ gây sình bụng, tiêu chảy…
Đối với trẻ từ 5 - 12 tuổi, lúc đầu chỉ nên ăn nửa quả trứng vịt lộn hay 1 - 2 quả trứng cút lộn mỗi ngày. Một liệu trình là 15 ngày liền. Trứng lộn thích hợp cho trẻ nhỏ bị còi cọc, thể lực yếu… Có thể cho ăn thường xuyên mỗi ngày 1 quả trứng vịt lộn hay 5 quả trứng cút lộn (có khả năng cải thiện chiều cao cho trẻ vì trong trứng lộn chứa hàm lượng canxi cao). Còn công hiệu hơn cả khi sử dụng các loại thuốc bổ khác. Với trẻ từ 12 tuổi và người lớn có thể ăn 1 - 2 quả trứng vịt lộn hay 5 - 10 quả trứng cút lộn. Ăn trứng vịt lộn hay trứng cút lộn rất thích hợp với những người hay ốm yếu, cơ thể suy nhược, xanh xao thiếu máu… Thời gian ăn có thể kéo dài liên tục từ 60 - 90 ngày. Trong thời gian bồi bổ bằng trứng lộn, không nên hút thuốc lá, không uống rượu bia, năng tập thể dục đều đặn; Với trẻ trong độ tuổi học trò còn cải thiện đáng kể về trí nhớ và khả năng suy luận trong học tập, tiến bộ rõ rệt.
Chú ý: Những người tăng cholesterol máu (rối loạn chuyển hóa mỡ), bệnh rối loạn chuyển hóa đạm (gút), suy gan, thận… không nên ăn. Khi bồi dưỡng bằng trứng vịt hay trứng cút lộn cũng không ăn nhiều gan động vật hay uống vitamin A có hàm lượng từ trên 1.000UI vì trong 100g trứng lộn đã chứa tới 3.914 UI vitamin A, chưa kể đến lượng beta caroten (tiền vitamin A) chứa trong trứng lộn.
BS. Hoàng Xuân Đại
Rau răm
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
| Rau răm | |
|---|---|
 Rau răm | |
| Phân loại khoa học | |
| Giới (regnum) | Plantae |
| (không phân hạng) | Angiospermae |
| (không phân hạng) | Eudicots |
| Bộ (ordo) | Caryophyllales |
| Họ (familia) | Polygonaceae |
| Chi (genus) | Persicaria |
| Loài (species) | P. odorata |
| Danh pháp hai phần | |
| Persicaria odorata (Lour.) Soják, 1974 | |
Cây rau răm (danh pháp hai phần: Persicaria odorata, đồng nghĩa:Polygonum odoratum, thuộc họ Polygonaceae - họ Thân đốt hay họ Rau răm), là cây thân thảo, lá của chúng được sử dụng rộng rãi trong các món ăn của khu vực Đông Nam Á. Trong một số văn bản thuộc các ngôn ngữ khác, chẳng hạn như tiếng Anh đôi khi người ta gọi nó là Vietnamese mint(?), Vietnamese cilantro, Vietnamese coriander(?) hay Cambodian mint, tiếng Đan Mạch là Vietnamesisk koriander (?)v.v
Có tên gọi như vậy là do lá và thân non của nó được sử dụng rộng rãi và rất đặc trưng trong nghệ thuật ẩm thực của Việt Nam - mà các du khách ngoại quốc rất thích, chủ yếu nó được ăn sống như một loại rau gia vị trong đĩa rau sống hay được sử dụng ở dạng thái nhỏ cho vào các món ăn như bún thang (một đặc sản của Hà Nội), miến (với thịt vịt hay ngan), cháonấu bằng trai hay hến hoặc ăn kèm trứng vịt lộn cùng với hạt tiêu xay mịn và một chút muối ăn. Món gỏi gà xé phay cũng dùng rau răm làm tăng hương vị. Người dân ở khu vực Huế còn có món gà bóp, trong đó thịt gà trộn lẫn với rau dăm và hạt tiêu, tỏi, đường, ớt, dấm hay chanh.
Đặc điểm
Rau răm là một loại cây lưu niênsinh trưởng tốt nhiệt đới và cận nhiệt đới trong điều kiện nóng ẩm nhưng không sống được nếu vĩ độ trên 32° hay quá nhiều nước. Trong điều kiện thuận lợi, thân cây có thể dài từ 15 đến 30 cm. Khi quá lạnh hoặc quá nóng, cây rau răm sẽ lụi tàn.
Mặt trên lá răm màu lục sẫm, điểm đốm màu nâu nhạt còn mặt dưới màu hung đỏ. Thân răm có đốt.
Ở Việt Nam răm được trồng làm rau hoặc có khi mọc tự nhiên.
Thành phần chính
Trong tinh dầu của rau răm người ta tìm thấy các aldehyd chuỗi dài như decanal (28%), dodecanal (44%), ngoài ra là decanol(11%). Các sesquiterpene (α-humulene, β-caryophyllene) chiếm khoảng 15% trong tinh dầu.
Sử dụng ở khu vực Đông Nam Á
Tại Singapore và Malaysia, lá rau răm thái nhỏ là thành phần thiết yếu của món súp laksa, người ta dùng nhiều đến mức tên gọi theo tiếng Malay daun laksa có nghĩa là "lá laksa". (Tên gọi rau răm theo tiếng Malay là Daun kesum hay Daun laksa).
Rau răm và văn hóa Việt Nam
Vì là một loại rau phổ biến, rau răm có mặt trong vài câu ca dao Việt Nam như:
- Những người con mắt lá răm
- Lông mày lá liễu đáng trăm quan tiền.
- Gió đưa cây cải về trời
- Rau răm ở lại chịu lời đắng cay
Công dụng tuyệt vời của rau răm
Dưới đây là các phương thuốc dân gian từ rau răm:Rau răm là loại gia vị rất quen thuộc ở các nước nhiệt đới ẩm. Cành và lá rau răm vừa là rau vừa là dược liệu quý. Loại rau răm tươi, thân đỏ hơi ngả tím thường được dùng làm thuốc trị bệnh. Lá rau răm có tinh dầu màu vàng nhạt, mùi thơm mát dễ chịu.Theo đông y, rau răm có vị cay nồng, mùi thơm hắc, tính ấm. Rau răm khi ăn sống thì ấm bụng, tiêu thực, kích thích tiêu hóa, sát trùng, tán hàn. Rau răm làm sáng mắt, ích trí, mạnh gân cốt, trị co gân (chuột rút), chữa dạ dày lạnh, đầy hơi, đau bụng, kém ăn, tiêu chảy. Rau này còn dùng chữa sốt, làm thuốc lợi tiểu, chống nôn, chữa bệnh ngoài da (hắc lào, sâu quảng), rắn cắn. Nhờ có vị cay, tính ấm, tiêu thực, kích thích tiêu hóa nên rau răm thường được dùng ăn cùng trứng vịt lộn, thịt bò, thịt gà, cháo trai, hến để giúp ngon miệng, làm ấm tì vị.
Tuy nhiên, ăn rau răm nhiều sinh nóng rét, giảm tinh khí, thương tổn đến tủy, suy yếu tình dục. Phụ nữ những ngày có kinh nguyệt không nên ăn rau răm vì dễ bị rong huyết. Rau răm không độc nhưng nếu dùng thường xuyên với số lượng nhiều sẽ làm giảm tình dục cả ở đàn ông lẫn đàn bà, phụ nữ có thể trở nên vô kinh. Do vậy, người tu hành thường sử dụng rau răm để tránh những cơn bốc dương.
Rau răm chữa đầy hơi, lạnh bụng, say nắng rất hiệu quảDưới đây là các phương thuốc dân gian từ rau răm:
- Mùa hè say nắng: Giã rau răm tươi, vắt cốt đun sôi uống.
- Chữa kém ăn: Rau răm dùng theo gia vị hoặc sử dụng cả cây 10-20 g sắc uống sau bữa ăn.
- Chữa đau bụng, đầy hơi, lạnh bụng, nôn mửa, say nắng, khát nước: Lấy nước ép rau răm tươi thân đỏ 25-30 ml/lần/ngày, uống 2 lần.
- Chữa hắc lào, ghẻ lở, sâu quảng: Rau răm toàn cây ngâm rượu. Lấy rượu đó bôi hoặc giã nát xát, còn bã đắp rồi băng lại.
- Chữa bỗng dưng đau tim không chịu nổi: Dùng rễ rau răm 50 g sắc rồi chế thêm một chén rượu vào uống, mỗi lần 1 chén.
- Chữa tê bại, vết thương bầm tím sưng đau: Rau răm tươi giã nát trộn với long não hoặc dầu long não, xoa hoặc băng vào các nơi tê đau.
- Chữa rắn cắn: Rau răm dùng tươi cả cây nhai nuốt (hoặc giã nát vắt lấy nước cốt uống), lấy lá đắp vào vết thương. Có thể lấy 20 ngọn rau răm tươi giã nát, vắt nước uống, bã đắp vết cắn.Theo Bác sĩ Bồng Trung Hoàng (Người lao động)
Thực hư chuyện ăn rau răm giảm ham muốn tình dục
Từ lâu, trong dân gian vẫn thường truyền tai nhau những kinh nghiệm, tình huống về phòng the. Trong số đó, rau răm được xem như một loại thực phẩm ăn kèm có tác dụng làm giảm ham muốn tình dục của đàn ông.
Cho nên, nhiều quý ông mặc dù rất hâm mộ những món như trứng vịt lộn, cá bống thệ kho, chả rươi,… vẫn rất ngại khi phải "đối mặt" với rau răm. Nhiều bà nội trợ còn cấm tiệt các đức ông chồng ăn những món ăn có loại "thần dược" này, vô hình trung tạo nên những ức chế không cần thiết trong gia đình.
Bên cạnh đó, cũng có nhiều đấng mày râu phải nhắm mắt uống "sinh tố rau răm" bởi vì nhu cầu quá cao, cần phải tiết chế mới giữ được hạnh phúc gia đình. Tuy nhiên, theo những nghiên cứu mới đây nhất thì kết quả cho thấy lại hoàn toàn ngược lại.
Rau răm không hề có tác dụng ức chế ham muốn tình dục như dân gian vẫn thường lưu truyền.
Theo đông y, rau răm có vị cay ấm, khu hàn, trừ thấp, ôn ấm tỳ vị, tiêu thực, trừ chướng thống, cầm tả lỵ. Bản thảo cương mục (một tài liệu nổi tiếng của đông y) viết: Rau răm trừ độc trong tôm cá. Nam dược thần hiệu viết: Rau răm trừ cước khí sưng chân, chữa rắn, rết, côn trùng cắn, chàm, ghẻ (để đắp rửa). Các sách về sau còn dùng rau răm để trừ giun sán, chữa thiếu máu do thiếu sắt, điều hòa kinh nguyệt. Người có thai nghiêm cấm sử dụng loại rau này bởi dùng nhiều có thể gây sảy thai.
Rau răm thường được dùng ở dạng tươi để phát huy thành phần tinh dầu trong đó. Tinh dầu đóng vai trò kích thích ăn ngon miệng, khiến người dùng ăn được nhiều thức ăn hơn, dẫn đến tình trạng "ăn no ấm cật, dâm dật suốt đêm". Như vậy, ăn rau răm không những không làm giảm ham muốn tình dục mà còn làm cho nhu cầu này tăng cao trong một số trường hợp. Sách tây y thì nói, rau răm sáp tinh tức là cố tinh, bền tinh cải thiện tình trạng di mộng tinh, xuất tinh sớm, góp phần kéo dài thời gian ân ái của các cặp vợ chồng.
Rau răm thường được dùng với những thực phẩm bổ dương như trứng vịt lộn, châu chấu rang, cháo thịt dê, lẩu cá kèo,… là những loại thực phẩm gây kích thích tình dục, gây xuất tinh sớm. Khi ăn với rau răm có thể khiến chậm xuất tinh, kéo dài thời gian giao hợp. Như vậy, rau răm chỉ làm chậm chứ không đồng nghĩa với việc gây suy giảm ham muốn của đàn ông.
Hón Thỵ
Vĩnh Bảo sưu tầm 21/1/2014
|
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét