Nước vối: Giải khát và chữa bệnh
(Dân trí) - Từ lâu đời nhân dân ta đã biết sử dụng lá vối hay nụ vối với cách chế biến đơn giản tạo thành loại trà nấu hay hãm lấy nước uống thường ngày. Đặc biệt nó lại giàu dược tính nên được dùng làm thuốc chữa trị nhiều bệnh chứng hiệu quả.
Vối được sử dụng có hai loại, một loại lá nhỏ hơn bàn tay, màu vàng xanh gọi là vối kê hay vối nếp; còn loại lá to hơn bàn tay, hình thoi, màu xanh thẫm gọi là vối tẻ. Hoa thành chùm tới hàng trăm nụ đan cài vào nhau và nở vào xuân, quả vối chín có màu đỏ thẫm giống quả bồ quân, ăn hơi chát và vị hơi đắng.
Các kết quả nghiên cứu về vối cho thấy trong lá và nụ vối chứa tanin, khoáng chất và vitamin... khoảng 4% tinh dầu với mùi thơm dễ chịu.
Đặc biệt chứa một số chất kháng sinh có khả năng diệt được nhiều loại vi khuẩn gây bệnh như Streptococcus, Staphylococcus, vi khuẩn bạch hầu, phế cầu, Salmonella, Bacillus subtilis, chính vậy mà lá vối tươi hay khô sắc đặc được coi như một loại thuốc sát khuẩn dùng trị liệu các bệnh ngoài da như ghẻ lở, mụn nhọt hoặc lấy lá vối tươi nấu lấy nước đặc để gội đầu chữa chốc lở rất hiệu nghiệm.
Nước vối và nụ vối
Gần đây người ta còn phát hiện trong nụ vối chứa một hàm lượng polyphenol cao (tương đương 128mg catechin/gam trọng lượng khô) và hoạt chất ức chế men alpha-glucosidase nên có thể hỗ trợ phòng và điều trị chứng tiểu đường. Các kết quả được tiến hành trong phòng thí nghiệm cũng cho thấy nụ vối có khả năng triệt tiêu các gốc tự do, chống ô xy hóa mạnh. Khả năng chống ô xy hóa (antioxydants) của nụ vối đã làm giảm sự hình thành đục thủy tinh thể, bảo vệ sự tổn thương tế bào bê-ta tuyến tụy, phục hồi các men chống ô xy hóa trong cơ thể.
Theo các kết quả nghiên cứu trên động vật, các nhà khoa học của Viện dinh dưỡng quốc gia và Đại học phụ nữ Nhật Bản đã rút ra kết luận: Nụ vối có khả năng hạn chế tăng đường huyết sau ăn và hỗ trợ ổn định đường huyết, hỗ trợ giảm lipid máu, phòng ngừa biến chứng của đái tháo đường khi điều trị lâu dài mà được sử dụng nước nụ vối uống thường xuyên.
Theo Đông y lá vối có tác dụng kiện tỳ, giúp ăn ngon, tiêu hóa tốt. Chất đắng có trong vối sẽ kích thích tiết nhiều dịch tiêu hóa; mặt khác chất tanin lại bảo vệ niêm mạc ruột, còn chất tinh dầu có tính kháng khuẩn cao nhưng không làm tổn hại đến những loại vi khuẩn có ích cư trú tại ống tiêu hóa.
Kinh nghiệm dân gian cho biết lá vối tươi có công hiệu trị bệnh cao hơn hẳn lá vối đã ủ. Do vậy lá vối nấu nước uống có khả năng trợ giúp chữa trị các bệnh chứng hoặc các tổn thương như bỏng, viêm gan, vàng da, viêm da lở ngứa. Đông y còn dùng vỏ cây vối làm thuốc gọi là hậu phác; được sử dụng để trị đau bụng, đầy trướng ăn không tiêu, nôn mửa...
Song nước vối còn là loại có công hiệu giải khát trong những ngày hè nóng nực, làm mát và lợi tiểu nên còn có công năng đào thải các độc chất trong cơ thể qua đường niệu. Các nghiên cứu còn cho thấy nếu chỉ uống nước lọc hoặc nước trắng thì sau 30 - 40 phút là cơ thể đào thải hết; nhưng nếu uống nước lá vối hoặc nụ vối thì cũng trong thời gian ấy cơ thể chỉ thải loại 1/5 lượng nước đã uống, phần còn lại sẽ được đào thải từ từ sau đó.
Dưới đây là vài phương thuốc trị liệu có dùng vối.
Trị đau bụng đi ngoài: Lá vối 3 cái, vỏ ổi rộp 8g, núm quả chuối tiêu 10g. Cùng thái nhỏ phơi khô sắc với 400ml nước, còn 100ml chia 2 lần uống trong ngày, dùng liền 2 - 3 ngày.
Chữa đầy bụng, không tiêu: Vỏ thân cây vối 6 - 12g, sắc kỹ lấy nước đặc uống 2 lần trong ngày.
Hoặc nụ vối 10 - 15g, sắc lấy nước đặc uống 3 lần trong ngày.
Chữa lở ngứa, chốc đầu: Lấy lá vối lượng vừa đủ nấu kỹ lấy nước để tắm, rửa nơi lở ngứa và gội đầu chữa chốc lở.
Giúp giảm mỡ máu: Nụ vối 15 - 20g, hãm lấy nước uống thay trà trong ngày hay nấu thành nước đặc chia 3 lần uống trong ngày. Cần uống thường xuyên mới hiệu nghiệm.
Hỗ trợ trị tiểu đường: Nụ vối 15 - 20g, sắc lấy nước chia 3 lần uống trong ngày hay hãm uống thay trà. Cần uống thường xuyên.
Theo BS. Hoàng Xuân Đại
Nụ vối - Vị cứu tinh của tôi
Tắt hết quảng cáo hãy nhấn nút
Mẹ mình mang từ quê ra nửa lạng nụ vối, khoe ầm lên đây nụ vối Việt Nam xịn, không phải nụ vối Trung Quốc đâu nhé. Mẹ pha, ủ trong giành tích rồi luôn miệng giục mình uống, ừ thì uống cho xong chuyện, thấy mùi thơm hắc quen thuộc, cũng nhơ nhớ, rồi thôi.
 ảnh minh họa Nhưng mình chưa dám tin vào sự thần kỳ đó, nên cứ im lặng uống nước vối và theo dõi cái bụng mình xem sao. Mấy hôm sau cũng vậy, kết quả ngon đều, mình mừng hú, chả lẽ cái nụ vối quê mùa lại có thể chữa được viêm đại tràng mãn và đường ruột kích ứng, căn bệnh thành thị điển hình của những kẻ quá nhạy cảm, hay lo lắng như mình. Mình đã từng chữa nó với đủ thứ thuốc hiện đại mà bệnh chỉ thuyên giảm một thời gian, hết thuốc thì lại đâu vào đấy. Mỗi ngày mình đều đặn uống một đến hai cốc nước vối. Uống lúc nào cũng được, kể cả lúc đói hay no. Bụng mình yên ổn, không nhộn nhạo, không tức anh ách, không đau quặn sau ăn như trước, không bị đi sống phân triền miên nữa. Sung sướng biết bao. Mình bỗng nhớ câu “Người Việt mình nằm trên đống thuốc mà chết!”. Quả vậy, mình đau khổ bao năm về căn bệnh này, tốn bao nhiêu thuốc thang, đi hết bệnh viện đến trung tâm y tế, nghe người nọ người kia mách, thay đổi không biết bao loại thuốc tây mà không chữa dứt được, thì nay, nụ vối bình dân quê mùa lại cứu được mình. Thế mà mình đâu biết quý trọng cây vối. Hồi trước nhà mình có cây vối cổ thụ bờ ao, đến mùa có nụ, bà mình thuê người hái, ủ hàng chục thúng mang ra chợ bán, còn giữ lại một thúng nhà uống, chia cho họ hàng, bà con thân quen uống cả năm, dôi lắm. Vậy mà đã hết đâu, đến mùa quả vối chín, bọn trẻ con chúng mình leo lên cây vẫn chén mê mải quả vối chín đỏ ối, ăn chua chua thơm thơm hăng hắc rất mê. Vừa trèo mình vừa rung cho quả vối chín rụng xuống ao, xem lũ cá quả cá trôi tham lam lao lên đớp rất vui. Mẹ mình còn chúa hơn. Mỗi khi làm đồng về đói meo, mẹ lục chạn vét nốt bát cơm nguội, chan nước vối đặc rồi ăn với nửa quả cà bát dẻo vừa xuống nén thì ngon giời ngon bể, chả hạnh phúc ẩm thực nào sánh được. Giờ đây mỗi lần con gái mẹ ở nước ngoài về, sẵn có ngoại tệ đưa mẹ đi nhà hàng năm sao chiêu đãi cao lương mĩ vị, nhưng mẹ vẫn đánh tụt hạng so với cơm nguội chan nước vối đặc ăn cùng cà mới xuống nén. Mẹ còn bảo cây vối chả bỏ đi thứ gì, ủ xong thì cặng vối uống trước, nụ vối uống sau, nụ bỏ quên xó xỉnh vài năm lấy ra vẫn thơm ngon, mốc meo khóc thét không làm chi nổi, chất kháng sinh trong nụ vối mạnh thế đấy. Còn lá vối tươi có thể đun lên uống, ngon hơn lá chè xanh nhiều. Lá non lá già đều có thể ủ rồi phơi khô uống quanh năm. Này nhé, nước lá vối tươi rót ra bát sứ nhẩn nha uống, ăn chơi thêm củ khai lang bở thì ngon chết lặng! Bà mình tuổi già mất đi, nhà mình mọi người chuyển sang uống chè, cà phê, nước ngọt có ga vân vân, cây vối bờ ao bị chặt bỏ, trồng thay vào đấy cây liễu cho nó thơ mộng. Mình cũng quên dần cây vối, lẽ tất nhiên của cuộc sống xoay vần, thay đổi, những giá trị mới thay dần giá trị cũ. Nhưng oái oăm thay, có khi nhọc công nghiên cứu, kiếm tìm giá trị mới thay cho giá trị cũ, nhưng rồi lại chẳng bằng giá trị cũ, mà lại làm mất đi giá trị cũ mới uổng làm sao. Khốn thay cho loài người cuồng quay vội vã và nông nổi. Còn riêng mình thì ngàn lần cảm ơn nụ vối thân yêu bấy lâu mình lãng quên. Nhờ nụ vối mà mình xóa hẳn được nỗi đau buổi sáng khi vào toilet, giải quyết căn bệnh đường ruột mãn tính, và mình lại được thoải mái ăn những món cay bỏng lưỡi mà không lo kích thích đường ruột. Nụ vối thực sự là vị cứu tinh của mình! Mình sẽ về Hưng Yên quê mình, trồng lại cây vối bên bờ ao. CÔNG DỤNG KHÔNG NGỜ CỦA CÂY, LÁ VÀ NỤ VỐI
|
Lại nói về nước vối | ||
Trong buổi họp nhân dịp kỷ niệm 100 năm ngày sinh của cụ Nguyễn Công Tiễu chúng tôi được uống nước vối vì cụ Tiễu là người đầu tiên nghiên cứu cây vối (Eugenia operculata Roxb. Cleistocalvx operculatatus Roxb. Merr.et Perry, họ Sim MYRTACEACE) vào năm 1939, đã báo cáo tại hội nghị Thái Bình Dương thứ 6 năm 1940, trang 714 - 725.
Năm 1954, Andre Foucaud cũng đã nghiên cứu cây vối về mặt thực vật và hoá học trong luận án tiến sĩ dược học : “Góp phần nghiên cứu cây thuốc miền Bắc Việt Nam “. Năm 1968, Nguyễn Đức Minh ở Viện Y học cổ truyền, đã nghiên cứu thấy lá và nụ vối có tác dụng kháng sinh, hoạt chất kháng sinh tan trong nước, vững bền ở nhiệt độ nước sôi.
Cây vối là một cây cỡ vừa, cao 5 - 6m, có khi hơn. Cành cây tròn hay hơi hình 4 cạnh, nhẵn. Cuống lá dài 1- 1,5cm. Phiến lá dai, cứng, bầu dục hay trái xoan ngược, hình trứng rộng, giảm nhọn ở gốc, có mũi nhọn ngắn, 2 mặt cùng màu nhạt có đốm màu nâu, dài 8 - 9cm, rộng 4 - 5cm. Hoa gần như không cuống, màu lục nhạt, trắng. Cụm hoa hình tháp, trải ra ở kẽ các lá đã rụng. Quả hình cầu hay hình trứng, đường kính 7 - 12 mm, nháp, có dịch. Toàn lá, cành non và nụ có mùi thơm dễ chịu đặc biệt của vối. Mọc hoang và trồng.
Lá dùng vào mùa nóng pha nước uống như pha chè. Nước vối uống khi còn rất nóng. Nụ vối hái vào tháng 6 cũng dùng pha nước uống. Nước lã đun chín thì chỉ sau 30 - 40 phút là cơ thể đào thải hết, còn nước lá vối thì sau cùng thời gian đó cơ thể chỉ đào thải khoảng 1/5 lượng nước đã uống. Phần còn lại được thải ra từ từ. Được cơ thể lưu trữ lâu hơn. Vối hoàn toàn không có độc đối với cơ thể, tăng huyết áp. Trong thành phần lá vối có rất ít tanin, có vết alcaloit gần với cafein, 4% tinh dầu mùi thơm dễ chịu, dễ bay hơi.
Lá vối chữa được đầy bụng vì làm tăng nhu động ruột và chống được chứng hạ huyết áp khi bị ỉa chảy. Lá vối tươi hay khô sắc đặc được coi như là chất sát trùng dùng rửa mụn nhọt, lở loét, ghẻ. Viện Y học cổ truyền Hà Nội còn sử dụng nước vối đặc để phòng và chữa nhiễm khuẩn đường ruột, viêm họng và bệnh ngoài da, chữa viêm đại tràng co thắt. Nếu dùng ngay thì nấu nước sắc đặc. Cần mang đi xa và để lâu thì nên nấu cao lá vối. Tỷ lệ 5/1 hay 10/1 tức là 5 hay 10 phần lá vối tươi lấy 1 phần cao. Khi dùng pha loãng nước chín thành tỷ lệ 1/1.
Sau khi hái có thể bó ngay thành bó để bán. Lá vối tươi rất ngái vì có nhiều chất diệp lục nên phải ủ để phá huỷ chất này. Trong quá trình ủ dưới tác dụng của các men oxy hoá có sẵn trong lá vối, tanin sẽ bị biến đổi một phần và hàng loạt phản ứng sinh hoá diễn ra. Khâu quan trọng trong việc ủ là giữ độ ẩm và nhiệt độ. Nhân dân ta vẫn ủ lá vối theo lối cổ truyền : thái nhỏ, rửa sạch nhựa, cho vào thùng, thúng, bao tải, bồ, sọt rồi phủ rơm rạ cho đến khi đen đều thì lấy ra rửa sạch phơi khô. Nhưng làm như vậy lá vối và các cuộng lâu chín hoặc chín không đều, chất lượng lá vối thất thường, hương vị nước kém ngon vì bao tải, bồ, sọt không kín, có nhiều khe hở, nhiệt và nước dễ thoát ra. Ta có thể cải tiến cách ủ như sau : dùng chum vại để giữ nhiệt và độ ẩm. Lấy lá vối và các cuống con, bỏ các cuống đã cứng, nhiều gỗ, loại bỏ các lá chết. Phía trên lớp lá vối phủ kín bằng rơm rạ, sau đó úp sấp chum xuống mặt đất, để ở góc nhà, sau một tháng lấy ra phơi khô để dùng dần. Có thể phơi nắng đến thật khô rồi cho vào chum sành, sọt, đậy kín. Tốt nhất là cất lên gác bếp vì ở bếp có khói và bồ hóng nên các vi khuẩn bị hạn chế phát triển, lá vối ít bị mốc. Không nên để lá vối ủ ở chỗ ẩm vì dễ bị xuống chất. Lá vối ủ uống thơm ngon hơn.
VC_ CTQ số 06
|
Công dụng tuyệt vời của cây vối
Theo Bác sĩ Hoàng Hà
NLĐ
Theo Bác sĩ Hoàng Hà
Vĩnh Bảo sưu tầm 1/9/2013
Cây vối có nhiều dược tính quý, chữa được nhiều loại bệnh như vàng da, gan, ghẻ lở, các bệnh tiêu hóa... Đặc biệt, vối hỗ trợ chữa bệnh tiểu đường rất tốt.
Cây vối có tên khoa học là Cleistocalyx operculatus, thuộc họ Sim (Myrtaceae), là loại cây mọc nhiều ở nhiệt đới. Ở nước ta cây vối mọc hoang hoặc trồng. Cây vối thường cao chừng 5 - 6 m, cuống lá dài 1- 1,5 cm. Phiến lá cây vối dai, cứng. Hoa vối gần như không cuống, màu lục nhạt, trắng. Quả vối hình trứng, đường kính 7 - 12 mm, có dịch. Lá, cành non và nụ vối đều có mùi thơm dễ chịu đặc biệt của vối.
Cây vối trong mùa ra hoa và quả. Ảnh: Trân Thanh
Loài cây giàu dược tính
Ở nước ta, từ lâu, cây vối (lá, nụ, vỏ, rễ) được người dân dùng làm trà uống giải khát. Lá vối có tác dụng kiện tì, giúp ăn ngon, tiêu hóa tốt. Chất đắng, chát trong vối sẽ kích thích tiết nhiều dịch tiêu hóa, chất tanin bảo vệ niêm mạc ruột, tinh dầu vối có tính kháng khuẩn nhưng đặc biệt không hại vi khuẩn có ích trong ruột.
Theo tài liệu nghiên cứu của GS Đỗ Tất Lợi, lá và nụ vối có chất kháng sinh thực vật, diệt được nhiều mầm vi khuẩn gây bệnh, kể cả vi trùng Gram- và Gram+. Theo đông y, vối có vị hơi chát, tính mát, không độc, tác dụng thanh nhiệt giải biểu, tiêu trệ, sát khuẩn. Dân gian thường dùng lá, vỏ, thân, hoa làm thuốc chữa đầy bụng, khó tiêu, tiêu chảy, mụn nhọt, viêm đại tràng mạn tính, lỵ trực trùng.
Nghiên cứu của Viện Đông y cho thấy nụ vối và lá vối có tác dụng kháng sinh đối các nhiều loại vi khuẩn như Gram+, Gram-, Streptococus (hemolytic và staman), vi trùng bạch hầu, Staphyllococcus, Pneumcoccus, phế cầu, Salmonella, Bacillus subtilis,... và không gây độc hại đối với cơ thể.
Cây vối có tiềm năng chữa bệnh rất cao. Nhiều nghiên cứu về dược tính của cây vối trong những năm qua cho thấy thành phần hoạt tính của nụ vối là một hợp chất polyphenol có tên là 2’,4’-dihydroxy-6’-methoxy-3’,5’dimethylchalcone. Chính chất này đã tạo ra hiệu ứng đảo ngược trên các tế bào ung thư đa kháng thuốc (Multidrug resistance).
Nụ vối hỗ trợ trị tiểu đường
Một nghiên cứu gây chú ý là tác dụng của nụ vối trong việc hỗ trợ điều trị bệnh tiểu đường. Kết quả nghiên cứu thực nghiệm và lâm sàng giữa Viện Dinh dưỡng quốc gia (Việt Nam) và Đại học Phụ nữ Nhật Bản đã chứng minh các hợp chất flavonoid trong chè nụ vối rất hiệu quả trong việc hỗ trợ phòng và điều trị bệnh nhân tiểu đường. Người bệnh tiểu đường nếu uống thường xuyên chè nụ vối sẽ giúp ổn định đường huyết, giảm mỡ máu, chống ôxy hóa tế bào, bảo vệ tổn thương tế bào beta tuyến tụy, phòng ngừa đục thủy tinh thể ở người bệnh tiểu đường và giúp tăng chuyển hóa cơ bản. Điều đặc biệt là uống nụ vối không có tác dụng phụ đáng kể nên có thể uống thường xuyên.
Chính những tác dụng chữa bệnh đa dạng và hiệu quả của nụ vối, hiện nay các nhà sản xuất đã có nhiều sản phẩm về nụ vối như trà vối túi lọc, cao vối… Giá nụ vối cũng không cao, khoảng từ 100.000 - 120.000 đồng/kg, có bán ở nhiều tỉnh phía Bắc. Tại TPHCM cũng có thể mua được nụ vối ở nhiều nơi, nhiều nhất là trên đường Phạm Văn Hai (quận Tân Bình), nơi bán các đặc sản miền Bắc.
Vài phương thuốc trị liệu với vối
- Giúp giảm mỡ máu: Nụ vối 15 - 20 g, hãm lấy nước uống thay trà trong ngày hoặc nấu thành nước đặc chia 3 lần uống trong ngày. Cần uống thường xuyên mới hiệu nghiệm.
Dùng 5 loại hoa, gồm nụ vối, kim ngân hoa, hoa cúc, hoa đại, hoa mộc miên (hoa gạo), chế thành dạng trà, uống mỗi ngày, rất tốt cho cơ thể.
- Trị đau bụng đi ngoài, phân sống: Lá vối 3 cái, vỏ ổi 8 g, núm quả chuối tiêu 10 g. Cùng thái nhỏ phơi khô sắc với 400 ml nước, còn 100 ml chia 2 lần uống trong ngày, dùng liền 2 - 3 ngày.
- Chữa đầy bụng, không tiêu: Vỏ thân cây vối 6 - 12 g, sắc kỹ lấy nước đặc uống 2 lần trong ngày hoặc dùng nụ vối 10 - 15 g, sắc lấy nước đặc uống 3 lần trong ngày.
- Chữa lở ngứa, chốc đầu: Lá vối vừa đủ nấu kỹ lấy nước để tắm, rửa nơi lở ngứa và gội đầu.
- Viêm gan, vàng da: Dùng rễ vối 200 g sắc uống mỗi ngày.
- Chữa viêm đại tràng mạn tính, đau bụng âm ỉ, thường xuyên đi phân sống: 200 g lá vối tươi, vò nát, dùng 2 lít nước sôi, ngâm trong 1 giờ để uống thay nước.
|
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét